SREMSKA MITROVICA U RIMSKO DOBA

Pre 17. vekova, u doba Rimskog carstva, srpski grad Sremska Mitrovica, tadašnji Sirmium, bio je jedna od četiri prestonice velike Imperije. U četvrtom veku iz njega se upravljalo teritorijom od današnje Budimpešte do Krita, a u gradu je živelo oko sto hiljada stanovnika. Po Sirmijumu, deo Vojvodine izmedju Save i Dunava dobio je naziv Srem.


Sremska Mitrovica spada medju najstarije gradove u Evropi, u kojem se živi skoro sedam hiljada godina. Zahvaljujući rimskom caru Dioklecijanu, Sirmium je za kratko vreme postao bogat i raskošan stambeni i administrativni centar Rimskog carstva sa mnogo palata, kupatila, hramova, ulica i trgova. Arheološka istraživanja u gradu na Savi pokrenuta su krajem 60-tih godina prošlog veka, kada su iskopani ostaci carske palate, Palatium imperiale, koja se nalazi na raskršću dve ulice. U toj gradjevini impozantnih dimenzija iz četvrtog veka u kojoj su boravili rimski imperatori, pronađene su cevi i sistem za zagrevanje palate.Tada je napravljen i sistem kojim je izvorska voda sa obližnje Fruške gore dovedena u grad. Zanimljivo je da se neke instalacije i danas koriste u zemljoradničkoj zadruzi, pričaju žitelji Sremske Mitrovice.

Pre dve godine, na tom lokalitetu arheolozi su otkrili još jedan carski mozaik iz antičkog doba, kako ističu, lepši od svih dosadašnjih. Nalazio se pola metra dublje od mozaika koji je iskopan pre tri decenije, a pretpostavlja se da ima površinu od skoro 20 kvadratnih metara, pošto se do nekih delova još ne može prići, zato što su ispod zgrade sremskomitrovačke pivare. Inače, na ovom mestu odlukom Vlade Srbije, gradi se kripta površine oko 2500 kvadratnih metara u kojoj će biti izloženo antičko blago Sirmijuma. Današnji izgled grada datira s početka 19. veka, a naziv Mitrovica je izveden iz naziva Dmitrovica koji potiče iz srednjeg veka u znak sećanja na sirmijumskog djakona Svetog Dimitrija koji je mučki ubijen u antihrišćanskim progonima u doba Rimskog carstva. Nekada je u gradu postojala bazilika Svetog Dimitrija, danas se tako zove crkva poznata po ikonostasu iz 17. veka koji je svojevremeno oduševio publiku na Svetskoj izložbi dostignuća u Parizu. Vredne i jedinstvene predmete sa lokaliteta Sremske Mitrovice, svet je mogao da vidi na raznim izložbama i u Londonu, Napulju, Beču.

Ono najvrednije, a to su numizmatičke zbirke, nisu nikada napuštale vitrine Muzeja Srema. Možete samo zamisliti kakvi su to primerci ako vam kažemo da je početkom četvrtog veka Sirmium bio jedini grad na starom kontinentu gde se kovao zlatni novac i to u kovnici koja je tu postojala. U Sirmijumu su rođeni svi tzv. Panonski carevi: Trajan Decije, Aurelijan, Prob, Mesimijan Herakle I Konstancije Drugi. Svi su živeli kratko, a za svoj zavičaj najviše su učinili Aurelijan I Prob. Prvi, jer je kovao novac sa simbolima arhitekture Sirmijuma, dok se Prob I danas spominje kao začetnik vinogradarstva. Njegovom zaslugom, prva vinova loza zasađena izvan Italije, bila je na obroncima Fruške gore, nadomak Sirmijuma. Car Trajan, dok je ratovao protiv Tračana, u ovom gradu je provodio zime, dok je Galerije tu proveo vreme do abdikacije i odlaska u Gamzigrad.